Кыскача жооп: Өзбекстандын бизнес маданиятында чечимди көбүнчө компаниянын ээси кабыл алат, ишеним бетме-бет жолугушууда курулат, ал эми каршылык ачык «жок» менен эмес, сылык «карап чыгабыз» менен билдирилет. ERP долбоору ушул чөйрөгө ылайык жүргүзүлбөсө, эң мыкты техникалык чечим да иштебей калат. Дубайдан же башка каалаган өлкөдөн келген Odoo командасы бул чөйрөнү адегенде үйрөнүшү керек; Deep Vision болсо Ташкенттеги Odoo Gold Partner катары ушул маданияттын ичинде иштейт.
ERP жөнүндөгү сүйлөшүүлөрдө бизнес маданияты сейрек айтылат. Адатта модулдар, баа жана мөөнөт талкууланат. Бирок иш жүзүндө долбоор көбүнчө техникалык себептен эмес, адамдардын ортосундагы түшүнбөстүктөн улам созулат: керектүү адам жолугушууда болгон эмес, каршылык айтылган эмес, ишке киргизүү майрамдын алдына пландалган. Бул макалада Өзбекстандын бизнес маданиятынын Odoo долбооруна таасир эткен өзгөчөлүктөрүн, аларды эске алуунун жолдорун жана өнөктөштү кантип текшерүүнү карап чыгабыз.
Бизнес маданияты ERP долбооруна кандай таасир этет?
Бизнес маданияты — компанияда чечим кантип кабыл алынарын, ишеним кантип курулаарын, пикир келишпестик кантип айтыларын жана убакыт кантип пландаларын аныктаган жазылбаган эрежелер.
ERP долбоору — бул негизинен баарлашуу. PMI уюмунун 2013-жылкы Pulse of the Profession изилдөөсү боюнча, долбоорлорго жумшалган ар бир 1 млрд доллардан 135 млн доллар тобокелдикке кабылат жана анын 56 пайызы, башкача айтканда 75 млн доллар, натыйжасыз баарлашууга байланыштуу; ийгиликсиз долбоорлордун болжол менен жарымы да баарлашуу көйгөйлөрүнө барып такалат (PMI). Ал эми баарлашуу дайыма белгилүү бир маданий чөйрөдө болот.
Жөнөкөй мисал: консультант кампачылар менен жолугушуу өткөрөт, баары баш ийкешет, эч ким суроо бербейт. Консультант «макулдашылды» деп жазып коёт. Эки жумадан кийин кампачылар жаңы процесске макул эмес болгону белгилүү болот, алар жөн гана бөлүм башчысынын алдында каршы чыгууну орунсуз деп эсептешкен. Бул жерде эч ким калп айткан жок, жөн гана эки тарап бир эле сүйлөшүүнү ар башкача түшүнүшкөн.
Өзбекстандын бизнес маданиятынын ERP үчүн маанилүү өзгөчөлүктөрү кандай?
Төмөнкүлөр долбоордун ар бир этабына таасир этет:
- Чечимдер ээсинин айланасында: көптөгөн компанияларда негизги чечимди негиздөөчү же директор кабыл алат, ошондуктан ал маанилүү жолугушууларга катышышы керек.
- Үй-бүлөлүк бизнес: компанияда үй-бүлө мүчөлөрү ар кандай кызматтарда иштешет, расмий түзүм менен чыныгы таасир чөйрөсү дайыма эле дал келе бербейт.
- Ишеним бетме-бет курулат: алгачкы маанилүү макулдашуулар адатта кеңседе, чай үстүндө же ишканада жолугушуп түзүлөт.
- Урмат жана иерархия: жетекчинин жана тажрыйбалуу кызматкерлердин пикири өзгөчө урмат менен угулат, аларды айланып өткөн жаңылык кыйынчылык менен кабыл алынат.
- Сылык «жок»: каршылык көбүнчө «ойлонуп көрөбүз», «кийинчерээк кайрылабыз» сыяктуу сөздөр менен билдирилет.
- Майрамдар жана орозо календары: Рамазан айы, Орозо айт жана Курман айт, Нооруз жана башка майрамдар иштин ыргагын өзгөртөт.
- Узак мөөнөттүү мамиле: жакшы өнөктөш менен көп жылдар бою иштешүү бааланат, ал эми сунуш оозеки түрдө таркайт.
Мунун бири да кемчилик эмес. Тескерисинче, бул ишенимге жана жоопкерчиликке негизделген күчтүү маданият. Болгону ERP долбоору ушул эрежелерге ылайык жүргүзүлүшү керек.
Эмне үчүн Дубайдан же башка өлкөдөн келген командага бул чөйрөнү үйрөнүү үчүн убакыт керек?
Дубайдан, Европадан, Түркиядан, Индиядан, Россиядан же Казакстандан келген Odoo адиси өз чөйрөсүндө күчтүү профессионал болушу мүмкүн. Маселе квалификацияда эмес. Башка бизнес чөйрөдөн келген команда адегенде чечимдер кантип кабыл алынарын, кимдин чыныгы таасири бар экенин жана «карап чыгабыз» качан «жок» дегенди билдирерин үйрөнүшү керек. Мындан тышкары, ал долбоордун жүрүшүндө көбүнчө алыстан иштейт.
Microsoft компаниясынын 61 182 кызматкер катышкан изилдөөсү көрсөткөндөй: бүткүл компания боюнча алыстан иштөө кызматташуу тармактарын статикалык жана жабык кылып, жандуу баарлашуу азайып, кат алышуу көбөйгөн; авторлор бул жаңы маалыматты алууну жана алмашууну кыйындатышы мүмкүн экенин жазышат (Nature Human Behaviour). Ишеним бетме-бет курулган чөйрөдө бул айырма андан да байкалат. Натыйжада чет элдик команда долбоорду туура жеткирүүдө өзүнөн-өзү пайда болгон кемчиликтерге туш болот: ал керектүү учурда ордунда, контексттин ичинде жана жергиликтүү деңгээлде жооптуу боло албайт.
Рамазан, Нооруз жана майрамдар долбоордун графигине кандай таасир этет?
Odoo'ну ишке киргизүү күнү майрамдар календарын эске алышы керек. Рамазан айында иш күнүнүн ыргагы өзгөрөт, ооз ачар убагына жакын жолугушуу белгилөө ыңгайсыз болушу мүмкүн. Айт жана Нооруз алдында чекене соодада жүктөм өсөт: бул убакта кассаларды жаңы системага өткөрүү кооптуу. Жыл аягындагы жана ай аягындагы отчёттор бухгалтерияны бош эмес кылат.
Жергиликтүү команда бул даталарды планга өзүнөн-өзү киргизет. Башка өлкөдөн түзүлгөн графикте болсо ишке киргизүү күнү так эле майрамдын алдына туш келип калышы мүмкүн.
«Карап чыгабыз» деген сөздүн артындагы каршылыкты кантип аныктаса болот?
Сылык каршылыкты өткөрүп жибербөө үчүн:
- Маанилүү процесстерди ар бир бөлүм менен өзүнчө, чакан топто талкуулаңыз.
- Кызматкерлерге суроо берүүнү жеңилдетиңиз: «Бул процессте эмне ыңгайсыз болушу мүмкүн?» деп сураңыз.
- Макулдашууну жазуу жүзүндө тастыктап, кийинки жолугушууда ага кайра кайрылыңыз.
- Адегенде жетекчинин жана негизги кызматкерлердин пикирин сураңыз, аларды айланып өтпөңүз.
- Ишке киргизүүдөн мурун реалдуу маалыматтар менен сыноо өткөрүңүз: иш жүзүндө көрүнгөн көйгөй оозго алынбаган каршылыкты ачып берет.
Prosci маалыматы боюнча, өзгөрүүлөрдү мыкты башкарган долбоорлордун 88 пайызы максаттарына жеткен же андан ашып кеткен, начар башкарылгандарда бул көрсөткүч болгону 13 пайыз (Prosci). Маданиятты түшүнүү — өзгөрүүлөрдү башкаруунун негизи.
Өнөктөш бизнес маданиятын түшүнөрүн кантип текшересиз?
Өзүңүзгө төмөнкү суроолорду бериңиз:
- Өнөктөш биринчи жолугушууга кеңсеңизге же ишканаңызга келдиби?
- Ал жетекчиңиз катышышы керек болгон жолугушууларды так бөлүп көрсөттүбү?
- Ишке киргизүү күнүн тандоодо майрамдар жана мезгилдик жүктөм жөнүндө сурадыбы?
- Ал кампачы, кассир жана бухгалтер менен алардын тилинде сүйлөшө алабы?
- Пикир келишпестик чыкса, аны ким менен жана кайда бетме-бет чечесиз?
- Өнөктөш долбоордон кийин да ушул шаарда, узак убакыт жаныңызда болобу?
Жооптордун көбү «жок» болсо, долбоордун убактысынын бир бөлүгү баарлашууну калыбына келтирүүгө кетет. Кеңири критерийлер: Өзбекстанда Odoo өнөктөшүн кантип тандоо керек. Типтүү каталар: ERP ишке киргизүүдөгү 7 ката.
Deep Vision бул маданияттын ичинде кантип иштейт?
Deep Vision — расмий Odoo Gold Partner, кеңсебиз Ташкентте, Шахрисабз көчөсү 25 дарегинде. Odoo'догу өнөктөштүк барагыбызда көрсөтүлгөндөй, командада 7 сертификатталган эксперт бар, 20дан ашык кардар референси бар жана кардарларды кармап калуу деңгээли 89% (Gold үчүн минималдуу талап 80%, Odoo). Узак мөөнөттүү мамиле биз үчүн жөн гана сөз эмес.
- Биринчи жолугушууну жана диагностиканы ишканаңызда өткөрөбүз, керек болсо тез жетип келебиз, анткени бир шаардабыз.
- Маанилүү чечимдерди ээси же жетекчи менен бир жолугушууда макулдашабыз.
- Кызматкерлер менен өзбек жана орус тилдеринде, алардын терминдеринде сүйлөшөбүз.
- Командада программисттер гана эмес, тармакты жана финансыны билген тажрыйбалуу адистер да бар.
- Адегенде диагностика, андан кийин так этаптарга бөлүнгөн смета түзөбүз жана ишке киргизүү күнүн майрамдарды жана мезгилдерди эске алып тандайбыз.
Биз жөнүндө кеңирирээк: эмне үчүн Deep Vision. Натыйжанын мисалы: 30 000 доллардык чыгымды 11 000ге түшүргөн кейс. Ташкенттеги иш тартиби: Ташкентте Odoo'ну ишке киргизүү. Кызматтын чоо-жайы: Odoo'ну ишке киргизүү. Долбооруңузду талкуулоо үчүн өтүнмө калтырыңыз.
Көп берилүүчү суроолор
Бизнес маданияты техникалык долбоорго чын эле таасир этеби?
Ырас, таасир этет. ERP долбоору баарлашуудан жана чечимдерден турат. Чечимди ким жана кантип кабыл аларын түшүнбөгөн команда туура эмес адам менен макулдашып алат.
Компаниянын ээси ар бир жолугушууга сөзсүз катышышы керекпи?
Жок. Бирок максат, бюджет жана негизги процесстер боюнча чечимдер үчүн ал же ал ыйгарым укук берген адам катышышы керек.
Рамазан айында Odoo'ну ишке киргизсе болобу?
Болот, бирок график иштин ыргагын эске алуу менен түзүлөт. Айт алдында чекене соодада жаңы кассаны ишке киргизүү адатта сунушталбайт.
Чет элдик команда маданиятты үйрөнө албайбы?
Үйрөнө алат, бирок бул үчүн убакыт керек жана ал убакыт адатта сиздин долбооруңуздун эсебинен кетет. Жергиликтүү команда бул чөйрөдө мурунтан эле жашап жатат.
Үй-бүлөлүк бизнесте долбоор кантип уюштурулат?
Расмий кызматтар менен бирге чыныгы чечим кабыл алуучулар аныкталат жана кирүү укуктары ошого ылайык жөндөлөт.
Булактар
- PMI — The High Cost of Low Performance: The Essential Role of Communications
- Nature Human Behaviour — алыстан иштөөнүн кызматташууга таасири
- Prosci — өзгөрүүлөрдү башкаруу жана долбоордун ийгилиги
- Odoo — Deep Vision өнөктөштүк барагы
- Odoo — өнөктөштүк деңгээлдери
Долбооруңузду бетме-бет талкуулайлы: өтүнмө калтырыңыз же чалыңыз: +998 77 093 00 07.