Qurilish kompaniyalari uchun ERP tizimi: loyihalarni nazorat qilish

Qisqa javob: Qurilish kompaniyalari uchun ERP tizimi har bir obyekt bo'yicha smeta va byudjet, materiallar, obyekt ombori, subpudratchilar, buyurtmachiga bosqichma-bosqich hisob va tannarxni bitta bazada yuritadi. Odoo'da har bir loyiha alohida analitik hisobga ega bo'ladi: xaridlar, materiallar, ish haqi va subpudrat xarajatlari shu loyihaga yoziladi. Natijada rahbar byudjetdan chetga chiqishni loyiha tugagandan keyin emas, ish davomida ko'radi va o'z vaqtida chora ko'radi.

Qurilish loyihalari uzoq davom etadi, ularda o'nlab pudratchi va yetkazib beruvchi qatnashadi, byudjetlar esa katta. Ko'p kompaniyalarda smeta Excel'da, buxgalteriya 1C'da, material so'rovlari prorabning Telegram guruhida, subpudratchilar bilan kelishuvlar esa bo'lim boshlig'ining daftarida yuradi. Natijada "obyektda qancha sarflandi va loyiha foyda keltiryaptimi?" degan savolga aniq javob faqat loyiha yopilganda chiqadi. Ko'pincha bu javob yoqimsiz bo'ladi: material smetadagidan ko'p ketgan, subpudratchiga qabul qilinmagan ish uchun to'langan, bajarilgan ishlarning bir qismi esa buyurtmachiga hisoblanmay qolgan.

Quyida qurilish kompaniyalari uchun ERP tizimi qaysi jarayonlarni qamrashi, Odoo'da ular qanday yuritilishi va joriy etishni qayerdan boshlash kerakligini ko'rib chiqamiz.

Qurilish kompaniyasi uchun ERP tizimi nima?

Qurilish ERP tizimi — kompaniyaning moliya, xarid, ombor va kadrlar hisobini har bir qurilish obyekti (loyiha) kesimida yuritadigan yagona dastur. Umuman ERP nima ekanini ERP tizimi nima? To'liq qo'llanma maqolasida batafsil yozganmiz. Qurilishdagi asosiy farq shundaki, hisobning markazida tovar yoki mahsulot emas, loyiha turadi.

Qurilish biznesi savdo yoki ishlab chiqarishdan quyidagilar bilan farq qiladi:

• Har bir obyekt — alohida "kichik kompaniya". Uning o'z byudjeti, shartnomasi, ombori va jamoasi bor.
• Uzoq sikl. Loyiha oylab, ba'zan yillab davom etadi, shuning uchun foyda va zararni har oy ko'rish kerak.
• Avans va bosqichli to'lovlar. Buyurtmachi avans beradi, keyin bajarilgan ishlar dalolatnomasi (akt) bo'yicha to'laydi.
• Ko'p subpudratchilar. Elektr, santexnika, fasad kabi ishlarni boshqa tashkilotlar bajaradi, ular bilan ham akt va avans bo'yicha hisob-kitob qilinadi.
• Materiallar obyektda. Sement, armatura va g'isht obyektda sarflanadi, nazorat esa ofisdan uzoqda qoladi.

Qurilishda pul qayerda yo'qoladi?

Qurilish kompaniyasi foydasining katta qismi yirik xatolarda emas, har kuni takrorlanadigan kichik yo'qotishlarda "eriydi". ERP ularni ko'rinadigan qiladi:

1. Smeta va fakt o'rtasidagi uzilish. Smeta bir marta tuziladi, keyin hech kim haqiqiy xarajatni u bilan solishtirmaydi.
2. Material ortiqcha sarfi va yo'qolishi. Obyektga keltirilgan materialning qanchasi ishlatilgani, qanchasi qolgani va qanchasi boshqa obyektga "ko'chib ketgani" noma'lum.
3. Subpudratchiga ortiqcha to'lov. Qabul qilinmagan ish uchun to'lov, avansni hisobga olmaslik yoki bitta aktni ikki marta to'lash.
4. Hisob chiqarilmagan ishlar. Ish bajarilgan, lekin akt buyurtmachiga o'z vaqtida yuborilmagan. Bu to'g'ridan-to'g'ri pul oqimidagi uzilish.
5. Naqd xarajatlar nazoratsizligi. Prorab hisobdor summaga mayda materiallarni naqd sotib oladi, cheklar esa haftalab kechikadi.
6. Bekor turish. Material kechikkani uchun brigada va kran kutib turadi, lekin bu xarajat tannarxda ko'rinmaydi.
7. Kech bilingan zarar. Rentabellik faqat oxirida hisoblanadi, o'zgartirish uchun esa kech bo'ladi.

Qurilish loyihasi Odoo'da qanday yuritiladi?

Odoo'da qurilish loyihasi — Project ilovasidagi loyiha va unga bog'langan analitik hisob; barcha daromad va xarajatlar shu hisobga yozilgani uchun loyiha tannarxi avtomatik yig'iladi. Tipik jarayon quyidagicha ko'rinadi:

1. Tender. Murojaat yoki tender CRM'da qayd etiladi.
2. Smeta. Ish turlari va materiallar bo'limlarga ajratilgan taklif sifatida tuziladi.
3. Shartnoma va avans. Tasdiqlangan taklif sotuv buyurtmasiga aylanadi, avansga hisob chiqariladi.
4. Byudjet. Loyiha, bosqichlar va xarajat moddalari bo'yicha reja kiritiladi.
5. Xarid. Prorab so'rovi asosida material sotib olinadi va loyihaga bog'lanadi.
6. Obyekt ombori. Material qabul qilinadi, sarflanadi, ortig'i qaytariladi.
7. Subpudrat. Subpudratchiga faqat qabul qilingan akt bo'yicha to'lanadi.
8. Bosqichli hisob. Buyurtmachiga bajarilgan hajm bo'yicha hisob chiqariladi, avans ushlab qolinadi.
9. Tahlil. Rahbar har hafta reja va faktni solishtiradi, loyiha yopilganda yakuniy rentabellik hisoblanadi.

Qurilishda smeta va loyiha byudjeti qanday tuziladi?

Smeta — buyurtmachiga taqdim etiladigan ishlar qiymatining hisob-kitobi; loyiha byudjeti esa kompaniyaning o'zi uchun ichki xarajat rejasi. Ikkalasi bir narsa emas: smetada sotuv narxi, byudjetda esa tannarx va rejalangan foyda bo'ladi.

Odoo'da smeta bilan ishlashning amaliy yo'llari:

• Bo'limlarga ajratilgan tijorat taklifi. "Poydevor", "Karkas", "Tom", "Pardozlash" kabi bo'limlar, ularning ichida ish turlari va materiallar. Taklif PDF ko'rinishida buyurtmachiga yuboriladi.
• Ish birligi uchun norma. Masalan, "1 m² suvoq" uchun qancha qorishma va qancha ishchi soati kerakligi oldindan belgilanadi. Hajm kiritilganda material ehtiyoji avtomatik hisoblanadi. Odoo'da buni spetsifikatsiyalar (BoM) yoki moslashtirilgan norma jadvali orqali sozlash mumkin.
• Tashqi smetadan import. Smeta ixtisoslashgan smeta dasturida yoki Excel'da tuzilsa, uning pozitsiyalari Odoo'ga import qilinadi va loyiha byudjetiga aylanadi.

Ochiq aytish kerak: Odoo davlat normativlari (ShNQ va resurs normalari) bo'yicha normativ smeta tuzadigan dastur emas, bunday smeta odatda ixtisoslashgan dasturda tayyorlanadi. Odoo'ning vazifasi smetani ijro etiladigan byudjetga aylantirish va har bir so'mni nazorat qilish.

Loyiha byudjetini xarajat moddalariga ajrating:

• materiallar;
• o'z ishchilaringiz mehnati;
• subpudrat ishlari;
• texnika va transport;
• obyekt xarajatlari (qo'riqlash, elektr energiyasi, vaqtinchalik inshootlar);
• umumiy xarajatlar ulushi.

Odoo Accounting'da (Enterprise) analitik byudjetlar yuritiladi: har bir loyiha va modda bo'yicha reja kiritiladi, tizim esa fakt va farqni ko'rsatadi.

Materiallar va obyekt omborini qanday nazorat qilish mumkin?

Obyekt ombori — qurilish maydonidagi alohida ombor hisobi bo'lib, u yerga keltirilgan, sarflangan va qaytarilgan har bir material qayd etiladi. Odoo Inventory'da har bir obyekt uchun alohida ombor yoki joylashuv ochiladi. Ombor hisobining umumiy tamoyillari haqida: Ombor hisobi qanday yuritiladi.

Material nazorati amalda quyidagicha ishlaydi:

1. So'rov. Prorab telefondan material so'rovi yaratadi: nima, qancha, qaysi obyektga va qachongacha. Telegram'dagi "ertaga 5 tonna armatura kerak" degan xabar endi yo'qolmaydi.
2. Tasdiq. So'rovni loyiha rahbari yoki ta'minot bo'limi tasdiqlaydi; katta summalar uchun ikki bosqichli tasdiq sozlanadi.
3. Xarid yoki ko'chirish. Material markaziy omborda bo'lsa, ichki ko'chirish qilinadi, bo'lmasa xarid buyurtmasi yuboriladi va yuk to'g'ridan-to'g'ri obyektga keladi.
4. Qabul. Obyektda haqiqiy miqdor tasdiqlanadi, kam kelgan material darhol ko'rinadi.
5. Sarf. Ishlatilgan material hisobdan chiqariladi va tannarxi loyihaga yoziladi (Odoo'ning yangi versiyalarida buni sozlama orqali avtomatlashtirish mumkin).
6. Inventarizatsiya. Obyektda muntazam sanoq o'tkaziladi, ortiqcha material qaytariladi.

Natijada rahbar har bir obyekt bo'yicha "rejadagi sarf — haqiqiy sarf — farq" hisobotini material turlari kesimida ko'radi, masalan poydevor uchun rejalangan va haqiqatda keltirilgan beton hajmini.

Subpudratchilar bilan hisob-kitob qanday yuritiladi?

Subpudrat — kompaniya o'z shartnomasi doirasidagi ishning bir qismini boshqa tashkilotga topshirishi; hisob-kitob shartnoma, avans va qabul qilingan bajarilgan ishlar dalolatnomasi asosida yuritiladi.

Odoo'da buni quyidagicha tashkil qilish mumkin:

• Shartnoma xarid buyurtmasi sifatida. Subpudratchi bilan kelishilgan ish hajmi va narxi xizmat qatorlari ko'rinishida kiritiladi va loyiha analitik hisobiga bog'lanadi.
• Avans. Subpudratchiga berilgan avans alohida hisobga olinadi va keyingi aktlar summasidan ushlab qolinadi.
• Qabul qilingan hajm bo'yicha to'lov. Prorab yoki texnik nazorat ishni qabul qilgach, faqat shu hajm bo'yicha hisob kiritiladi. U xarid buyurtmasi bilan solishtiriladi, shuning uchun ortiqcha to'lov ko'zga tashlanadi.
• Kafolat summasini ushlab qolish. Shartnomada summaning bir qismi kafolat muddati tugaguncha ushlab qolinsa, buni to'lov shartlari orqali (masalan, 95% hozir, 5% bir yildan keyin) yuritish mumkin.
• Solishtirma dalolatnoma. Har bir subpudratchi bilan qarz va to'lovlar holati istalgan sanaga ko'rinadi.
• Elektron hujjatlar. O'zbekistonda QQS to'lovchilar hisob-fakturalarni elektron shaklda, masalan Didox orqali almashadi; Didox bajarilgan ishlar dalolatnomalari bilan ham ishlaydi. Deep Vision'ning tayyor Didox moduli Odoo'ni Didox bilan bog'laydi, shuning uchun hisob-fakturalarni ikki joyga kiritish shart emas. Batafsil: Elektron hisob-faktura: Didox, Soliq va ERP integratsiyasi.

Buyurtmachiga bosqichma-bosqich hisob qanday chiqariladi?

Bosqichli hisob (progress billing) — buyurtmachiga butun shartnoma summasi uchun emas, har oy yoki har bosqichda bajarilgan ish hajmi uchun hisob chiqarish. Qurilishda bu asosiy to'lov usuli, chunki loyiha oylab davom etadi.

Odoo'da bosqichli hisobning uchta keng tarqalgan usuli bor:

1. Bosqichlar (milestones) bo'yicha. Shartnoma "Poydevor", "Karkas", "Tom" kabi bosqichlarga bo'linadi. Bosqich bajarilgan deb belgilansa, uning summasi hisob chiqarishga tayyor bo'ladi.
2. Bajarilgan hajm bo'yicha. Har oy aktdagi hajm (m³, m², tonna yoki foiz) sotuv buyurtmasiga kiritiladi va faqat shu hajm uchun hisob chiqariladi.
3. Avans bilan. Avans uchun hisob foiz yoki qat'iy summa sifatida chiqariladi, keyingi hisoblardan esa bo'lib-bo'lib ushlab qolinadi. Buyurtmachi bilan qarz holati doim to'g'ri ko'rinadi.

Hisob-fakturalarda QQS (hozirgi umumiy stavka 12%) avtomatik hisoblanadi. Avans bo'yicha QQS kabi soliq qoidalari o'zgarib turadi, shuning uchun sozlashdan oldin amaldagi talablarni buxgalteringiz bilan tekshiring.

Loyiha tannarxi va rentabelligini qanday nazorat qilish kerak?

Qurilishda xarajat nazorati — har bir loyiha bo'yicha reja, majburiyatlar (buyurtma qilingan, lekin hali to'lanmagan), fakt va loyiha oxirigacha kutilayotgan xarajatni muntazam solishtirish. Odoo'da loyiha kartochkasida rentabellik paneli bor: sotuv va hisob-fakturalardan tushgan daromad, xaridlar, subpudrat, ish soatlari va boshqa xarajatlar bir joyda ko'rinadi.

Rahbar har hafta ko'rishi kerak bo'lgan ko'rsatkichlar:

• Byudjetdan og'ish: har bir xarajat moddasi bo'yicha reja va fakt farqi.
• Bajarilish va sarf foizi: ishning necha foizi bajarilgan va byudjetning necha foizi sarflangan. Ish 40% bajarilib, byudjetning 60% i sarflangan bo'lsa, bu ogohlantirish belgisi.
• Material farqi: norma bo'yicha sarf va haqiqiy sarf.
• Buyurtmachi qarzi: chiqarilgan, lekin to'lanmagan hisoblar.
• Hisob chiqarilmagan ishlar: bajarilgan, lekin aktga kiritilmagan hajm.
• Subpudratchilarga qarz: qabul qilingan, lekin to'lanmagan aktlar.
• Muddatlar: Gantt diagrammasidagi rejadagi va haqiqiy bosqichlar.

Gantt jadvalida bitta vazifa kechiksa, unga bog'liq vazifalar ham siljigani ko'rinadi. Shu tariqa rahbar byudjetdan chetga chiqishni loyiha tugagandan keyin emas, jarayon davomida ko'radi va o'z vaqtida chora ko'radi. Rahbar uchun hisobotlar tizimini qanday qurish haqida: Boshqaruv hisobi nima.

Texnika, ishchilar va hujjatlarni qanday hisobga olish mumkin?

Qurilish tannarxiga faqat material emas, texnika, ish kuchi va naqd xarajatlar ham kiradi; ular loyihaga bog'lanmasa, rentabellik noto'g'ri chiqadi.

• Ish soatlari. Brigadalar ish vaqti loyiha va vazifalar bo'yicha kiritiladi va soat qiymati asosida tannarxga qo'shiladi.
• Texnika. O'z texnikangiz Fleet va Maintenance ilovalarida yuritiladi: yoqilg'i, ta'mirlash, texnik ko'rik. Ijaradagi texnika xizmat sifatida xarid qilinib, loyihaga bog'lanadi.
• Hisobdor summalar. Prorabning naqd xarajatlari Expenses ilovasida chek surati bilan kiritiladi va loyihaga yoziladi.
• Hujjatlar va rasmlar. Chizmalar, aktlar va obyekt rasmlari loyiha yoki vazifaga biriktiriladi; prorab ularni mobil ilovadan yuklaydi. Yashirin ishlarni qabul qilish ham rasmlar bilan alohida vazifa sifatida yuritiladi.

Qurilish kompaniyasiga qaysi Odoo modullari kerak?

Qurilish kompaniyasi uchun Odoo yadrosi — Project, Purchase, Inventory, Sales va Accounting; qolgan modullar kompaniya hajmi va jarayonlariga qarab qo'shiladi.

• Project: loyihalar, bosqichlar, vazifalar, Gantt jadvali va rentabellik.
• Accounting: analitik hisob, byudjetlar, hisob-kitoblar va QQS.
• Purchase: material va xizmat xaridi, subpudrat shartnomalari.
• Inventory: markaziy va obyekt omborlari.
• Sales: taklif, shartnoma, avans va bosqichli hisob.
• Timesheets, Expenses: ish vaqti va naqd xarajatlar.
• Fleet, Maintenance: texnika va uning xizmati.
• Documents, Sign: hujjatlar arxivi va elektron imzo.
• Manufacturing: o'z beton, blok yoki metall konstruksiya ishlab chiqarishingiz bo'lsa.

Ayrim imkoniyatlar (Gantt ko'rinishi, byudjetlar, Documents, Sign) faqat Odoo Enterprise versiyasida mavjud. Litsenziya, joriy etish va qo'llab-quvvatlash xarajatlarini baholash uchun: Odoo ERP narxi O'zbekistonda.

Joriy etishni qayerdan boshlash kerak?

Qurilish kompaniyasida ERP'ni bitta pilot obyektdan va eng ko'p pul yo'qotiladigan jarayonlardan, ya'ni xarid, obyekt ombori va loyiha xarajatlaridan boshlash kerak. Hammasini birdaniga ishga tushirishga urinish eng keng tarqalgan xatolardan biri. Boshqa xatolar haqida: ERP joriy etishda 7 ta xato.

Tavsiya etiladigan bosqichlar:

1. Diagnostika. Smeta qayerda tuzilishi, material qanday so'ralishi, aktni kim imzolashi yozib chiqiladi.
2. Ma'lumotnomalar. Material nomenklaturasi, ish turlari, xarajat moddalari, obyektlar va kontragentlar tartibga keltiriladi. Bu eng ko'p vaqt oladigan bosqich.
3. Pilot obyekt. Bitta obyektda xarid, obyekt ombori va loyiha xarajatlari ishga tushiriladi.
4. Hisob-kitoblar. Bosqichli hisob, avanslar, subpudrat va Didox integratsiyasi qo'shiladi.
5. Byudjet va hisobotlar. Reja-fakt tahlili va rahbar dashbordi sozlanadi.
6. Kengaytirish. Pilot tajribasi asosida qolgan obyektlar ulanadi.

Buxgalteriya 1C'da yuritilsa, ikki yo'l bor: 1C'ni vaqtincha saqlab, Odoo'da loyiha va ombor hisobini yuritish yoki hammasini Odoo'ga ko'chirish. Qaror va migratsiya tartibi haqida: 1C'dan Odoo'ga o'tish. Loyiha hajmiga qarab joriy etish odatda 2–6 oy davom etadi.

Qurilish kompaniyasi uchun ERP cheklisti

Tizim tanlash yoki joriy etishni boshlashdan oldin quyidagilarni tekshiring:

• Har bir obyekt uchun alohida byudjet va xarajat moddalari belgilanganmi?
• Smeta qayerda tuzilishi va byudjetga qanday o'tishi kelishilganmi?
• Material so'rovi va qabuli uchun kim mas'ul?
• Subpudratchilar bilan shartnomalar, avanslar va kafolat summalari ro'yxati bormi?
• Buyurtmachiga hisob qaysi usulda chiqariladi: bosqich, hajm yoki avans bilan?
• Prorablarda smartfon va mobil internet bormi?
• 1C yoki boshqa tizimdan qaysi ma'lumotlar ko'chiriladi?
• Rahbar har hafta qaysi 5–7 ko'rsatkichni ko'rishni xohlaydi?
• Pilot uchun qaysi obyekt tanlanadi?

Deep Vision qanday yordam beradi?

Deep Vision — Toshkentdagi rasmiy Odoo Gold Partner; biz Odoo Project, Purchase, Inventory va Accounting'ni kompaniyangiz jarayonlariga moslab joriy etamiz.

• Jamoamizda 7 ta sertifikatlangan Odoo mutaxassisi bor, Odoo hamkorlar katalogida 26 ta mijoz loyihamiz ro'yxatga olingan.
• Ishni diagnostikadan boshlaymiz va qaysi jarayon standart Odoo'da, qaysi biri moslashtirish bilan yopilishini ochiq aytamiz.
• Didox orqali elektron hisob-fakturalar uchun tayyor Odoo modulimiz bor.
• Odoo 19 interfeysi o'zbek tilida ham ishlaydi, bu prorab va omborchilar uchun qulay.
• Joriy etish odatda 2–6 oy; standart Sotuv va Ombor modullari ko'pincha 6–8 haftada ishga tushadi. Keyin o'qitish va qo'llab-quvvatlashni davom ettiramiz.

Portfolio'da Optika.uz, Timsoll va RockBeton kabi loyihalar bor: portfolio. Xizmat tafsilotlari: Odoo joriy etish.

Qurilish loyihalaringiz uchun Odoo Project va Accounting integratsiyasini ko'rib chiqmoqchi bo'lsangiz, qisqa brif to'ldiring: jarayonlaringizni o'rganib, qaysi modullardan boshlash kerakligini aytamiz.

Ko'p beriladigan savollar

Odoo'da smeta tuzish mumkinmi?

Odoo'da smetani bo'limlarga ajratilgan tijorat taklifi sifatida tuzish yoki tashqi dasturdan import qilish mumkin. Lekin Odoo davlat normativlari bo'yicha normativ smeta dasturi emas. Uning kuchli tomoni — smetani byudjetga aylantirib, ijroni nazorat qilish.

Obyektdagi material yo'qolishi va ortiqcha sarfini qanday kamaytirish mumkin?

Har bir obyekt uchun alohida ombor ochiladi, material faqat so'rov va tasdiq orqali keladi, qabul va sarf hujjat bilan qayd etiladi. Muntazam inventarizatsiya va "norma — fakt" hisoboti farqni tez ko'rsatadi. Tizim o'g'irlikni to'xtatmaydi, lekin uni yashirishni ancha qiyinlashtiradi.

Subpudratchiga berilgan avans qanday hisobga olinadi?

Avans subpudratchi bo'yicha alohida qayd etiladi va keyingi qabul qilingan aktlar summasidan ushlab qolinadi. Istalgan kuni har bir subpudratchi bilan qarz va avans qoldig'i ko'rinadi.

Odoo 1C bilan birga ishlay oladimi?

Ha, o'tish davrida Odoo loyiha, xarid va ombor hisobini yuritishi, buxgalteriya esa 1C'da qolishi mumkin. Biroq ikki tizim o'rtasida ma'lumot almashish qo'shimcha ish talab qiladi, shuning uchun ko'p kompaniyalar keyinchalik hammasini bitta tizimga o'tkazadi.

Prorablar Odoo bilan telefondan ishlay oladimi?

Ha, Odoo brauzer va mobil ilova orqali ishlaydi. Prorab telefondan material so'raydi, qabulni tasdiqlaydi, ish soatlarini kiritadi va obyekt rasmlarini yuklaydi.

Quruvchi-developer kvartira sotuvini ham Odoo'da yuritishi mumkinmi?

Mumkin: xaridorlar CRM'da, shartnomalar Sales'da, bo'lib to'lash grafigi esa to'lov shartlari orqali yuritiladi. Kvartiralar "shaxmatkasi" kabi maxsus ko'rinishlar standart Odoo'da yo'q, ular moslashtirish orqali qilinadi.

Joriy etish qancha vaqt va pul talab qiladi?

Muddat obyektlar soni va modullarga bog'liq, odatda 2–6 oy. Narx litsenziya, foydalanuvchilar soni, moslashtirish va integratsiyalarga bog'liq; aniq baho uchun brif qoldiring.

Xulosa

Qurilishda foyda smeta, xarid, obyekt ombori, subpudrat va buyurtmachiga hisob o'rtasidagi bo'shliqlarda yo'qoladi. ERP bu jarayonlarni har bir loyiha kesimida bitta bazaga yig'adi: alohida byudjet, material sarfini reja bilan solishtirish, pudratchilar va yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitob, Gantt jadvalida muddatlar va har bir loyihaning real rentabelligi. Bitta pilot obyektdan boshlang va haftalik reja-fakt hisobotini birinchi kundanoq yo'lga qo'ying.

Qurilish kompaniyangiz uchun Odoo qanday ishlashini ko'rmoqchimisiz? Bepul konsultatsiya uchun brif to'ldiring yoki +998 77 093 00 07 raqamiga qo'ng'iroq qiling.