Qisqa javob: O'zbekiston biznes madaniyatida qarorni ko'pincha kompaniya egasi qabul qiladi, ishonch yuzma-yuz uchrashuvda quriladi, e'tiroz esa ochiq "yo'q" bilan emas, muloyim "ko'rib chiqamiz" bilan bildiriladi. ERP loyihasi shu muhitga mos yuritilmasa, eng yaxshi texnik yechim ham ishlamay qoladi. Dubay yoki boshqa istalgan davlatdan kelgan Odoo jamoasi bu muhitni avval o'rganishi kerak; Deep Vision esa Toshkentdagi Odoo Gold Partner sifatida shu madaniyat ichida ishlaydi.
Biznes madaniyati ERP haqidagi suhbatlarda kam tilga olinadi. Odatda modullar, narx va muddat muhokama qilinadi. Lekin amaliyotda loyiha ko'pincha texnik sabab bilan emas, odamlar o'rtasidagi tushunmovchilik sabab cho'ziladi: kerakli odam uchrashuvda bo'lmagan, e'tiroz aytilmagan, bayram oldidan ishga tushirish rejalashtirilgan. Bu maqolada O'zbekiston biznes madaniyatining Odoo loyihasiga ta'sir qiladigan xususiyatlarini, ularni hisobga olish yo'llarini va hamkorni qanday tekshirishni ko'rib chiqamiz.
Biznes madaniyati ERP loyihasiga qanday ta'sir qiladi?
Biznes madaniyati — kompaniyada qaror qanday qabul qilinishi, ishonch qanday qurilishi, kelishmovchilik qanday aytilishi va vaqt qanday rejalashtirilishini belgilaydigan yozilmagan qoidalar.
ERP loyihasi — bu asosan muloqot. PMI'ning 2013 yilgi Pulse of the Profession tadqiqotiga ko'ra, loyihalarga sarflangan har 1 mlrd dollardan 135 mln dollar xavf ostida bo'ladi va shuning 56 foizi, ya'ni 75 mln dollar, samarasiz muloqot bilan bog'liq; muvaffaqiyatsiz loyihalarning qariyb yarmi ham muloqot muammolariga borib taqaladi (PMI). Muloqot esa har doim ma'lum madaniy muhitda bo'ladi.
Oddiy misol: konsultant omborchilar bilan uchrashuv o'tkazadi, hamma bosh irg'aydi, hech kim savol bermaydi. Konsultant "kelishildi" deb yozib qo'yadi. Ikki haftadan keyin ma'lum bo'ladiki, omborchilar yangi jarayonga rozi emas edi, faqat bo'lim boshlig'i oldida e'tiroz bildirishni o'rinsiz deb bilgan. Bu yerda hech kim yolg'on gapirmagan, shunchaki ikki tomon muloqotni turlicha o'qigan.
O'zbekiston biznes madaniyatining ERP uchun muhim xususiyatlari qanday?
Quyidagilar loyihaning har bir bosqichiga ta'sir qiladi:
- Qarorlar egasi atrofida: ko'p kompaniyalarda asosiy qarorni ta'sischi yoki direktor qabul qiladi, shuning uchun u muhim uchrashuvlarda qatnashishi kerak.
- Oilaviy biznes: kompaniyada oila a'zolari turli lavozimlarda ishlaydi, rasmiy tuzilma va haqiqiy ta'sir doirasi har doim ham bir xil emas.
- Ishonch yuzma-yuz quriladi: birinchi muhim kelishuvlar odatda ofisda, choy ustida yoki korxonada uchrashib qilinadi.
- Hurmat va ierarxiya: rahbar va tajribali xodimlar fikri alohida hurmat bilan tinglanadi, ularni chetlab o'tgan yangilik qiyin qabul qilinadi.
- Muloyim "yo'q": e'tiroz ko'pincha "o'ylab ko'ramiz", "keyinroq qaytamiz" kabi so'zlar bilan bildiriladi.
- Bayram va ro'za taqvimi: Ramazon oyi, Ramazon va Qurbon hayitlari, Navro'z va boshqa bayramlar ish ritmini o'zgartiradi.
- Uzoq muddatli munosabat: yaxshi hamkor bilan yillar davomida ishlash qadrlanadi, tavsiya esa og'izdan-og'izga tarqaladi.
Bularning hech biri kamchilik emas. Aksincha, bu ishonch va mas'uliyatga asoslangan kuchli madaniyat. Faqat ERP loyihasi shu qoidalarga mos ravishda yuritilishi kerak.
Nega Dubay yoki boshqa davlatdan kelgan jamoaga bu muhitni o'rganish uchun vaqt kerak?
Dubay, Yevropa, Turkiya, Hindiston, Rossiya yoki Qozog'istondan kelgan Odoo mutaxassisi o'z muhitida kuchli professional bo'lishi mumkin. Gap malakada emas. Boshqa biznes muhitidan kelgan jamoa qarorlar qanday qabul qilinishini, kim haqiqiy ta'sirga ega ekanini va "ko'rib chiqamiz" qachon "yo'q" degani ekanini avval o'rganishi kerak. Buning ustiga u loyiha davomida ko'pincha uzoqdan ishlaydi.
Microsoft'ning 61 182 xodim ishtirokidagi tadqiqoti shuni ko'rsatdi: butun kompaniya bo'yicha masofaviy ish hamkorlik tarmoqlarini statikroq va yopiqroq qildi, jonli muloqot kamayib, yozishmalar ko'paydi; mualliflar bu yangi ma'lumot olish va almashishni qiyinlashtirishi mumkinligini yozadi (Nature Human Behaviour). Ishonch yuzma-yuz quriladigan muhitda bu farq yanada sezilarli. Natijada xorijiy jamoa loyihani to'g'ri yetkazishda o'rnatilgan kamchiliklarga duch keladi: u kerakli paytda joyida, kontekst ichida va mahalliy darajada javobgar bo'la olmaydi.
Ramazon, Navro'z va bayramlar loyiha jadvaliga qanday ta'sir qiladi?
Odoo'ni ishga tushirish sanasi bayram taqvimini hisobga olishi kerak. Ramazon oyida ish kuni ritmi o'zgaradi, iftor vaqtiga yaqin uchrashuv belgilash noqulay bo'lishi mumkin. Hayit va Navro'z oldidan chakana savdoda yuklama oshadi: bu vaqtda kassalarni yangi tizimga o'tkazish xavfli. Yil oxiri va oy oxiri hisobotlari buxgalteriyani band qiladi.
Mahalliy jamoa bu sanalarni rejaga o'z-o'zidan kiritadi. Boshqa mamlakatdan rejalashtirilgan jadvalda esa ishga tushirish sanasi aynan bayram oldiga tushib qolishi mumkin.
E'tirozni "ko'rib chiqamiz" ortidan qanday aniqlash mumkin?
Muloyim e'tirozni o'tkazib yubormaslik uchun:
- Muhim jarayonlarni har bir bo'lim bilan alohida, kichik guruhda muhokama qiling.
- Xodimlarga savol berishni osonlashtiring: "Bu jarayonda nima noqulay bo'lishi mumkin?" deb so'rang.
- Kelishuvni yozma tasdiqlang va keyingi uchrashuvda yana qaytib ko'ring.
- Rahbar va kalit xodimlar fikrini birinchi navbatda so'rang, ularni chetlab o'tmang.
- Ishga tushirishdan oldin real ma'lumotlar bilan sinov o'tkazing: amalda ko'rilgan muammo so'zda aytilmagan e'tirozni ochadi.
Prosci ma'lumotiga ko'ra, o'zgarishlarni boshqarish a'lo darajada bo'lgan loyihalarning 88 foizi maqsadlariga erishgan yoki ulardan oshib ketgan, yomon boshqarilganlarda bu ko'rsatkich atigi 13 foiz (Prosci). Madaniyatni tushunish o'zgarishlarni boshqarishning asosi.
Hamkor biznes madaniyatini tushunishini qanday tekshirasiz?
O'zingizga quyidagi savollarni bering:
- Hamkor birinchi uchrashuvga ofisingizga yoki korxonangizga keldimi?
- Rahbaringiz qatnashishi kerak bo'lgan uchrashuvlarni aniq ajratdimi?
- Ishga tushirish sanasini tanlashda bayram va mavsumiy yuklamani so'radimi?
- Omborchi, kassir va buxgalter bilan ularning tilida gaplasha oladimi?
- Kelishmovchilik chiqsa, kim bilan va qayerda yuzma-yuz hal qilasiz?
- Hamkor loyihadan keyin ham shu shaharda, uzoq muddat yoningizda bo'ladimi?
Ko'p javob "yo'q" bo'lsa, loyiha vaqtining bir qismi muloqotni tiklashga ketadi. Batafsil mezonlar: O'zbekistonda Odoo hamkorini qanday tanlash. Odatiy xatolar: ERP joriy etishda 7 ta xato.
Deep Vision bu madaniyat ichida qanday ishlaydi?
Deep Vision — rasmiy Odoo Gold Partner, ofisimiz Toshkentda, Shahrisabz ko'chasi 25 da. Odoo hamkor sahifamizda ko'rsatilganidek, jamoada 7 ta sertifikatlangan ekspert bor, 20 dan ortiq mijoz referensi mavjud va mijozlarni saqlab qolish darajasi 89% (Gold uchun minimal talab 80%, Odoo). Uzoq muddatli munosabat biz uchun shunchaki so'z emas.
- Birinchi uchrashuv va diagnostikani korxonangizda o'tkazamiz, kerak bo'lsa tezda yetib kelamiz, chunki bir shahardamiz.
- Muhim qarorlarni egasi yoki rahbar bilan bitta uchrashuvda kelishamiz.
- Xodimlar bilan o'zbek va rus tillarida, ularning atamalarida gaplashamiz.
- Jamoada faqat dasturchilar emas, soha va moliyani biladigan tajribali mutaxassislar ham bor.
- Avval diagnostika, so'ng aniq bosqichlarga bo'lingan smeta tuzamiz va ishga tushirish sanasini bayram va mavsumlarni hisobga olib tanlaymiz.
Biz haqimizda batafsil: Nega Deep Vision. Natija misoli: 30 000 dollarlik xarajatni 11 000 ga tushirgan case. Toshkentdagi ish tartibi: Toshkentda Odoo joriy etish. Xizmat tafsilotlari: Odoo joriy etish. Loyihangizni muhokama qilish uchun ariza qoldiring.
Ko'p beriladigan savollar
Biznes madaniyati texnik loyihaga rostdan ta'sir qiladimi?
Ha. ERP loyihasi muloqot va qarorlardan iborat. Qaror kim tomonidan va qanday qabul qilinishini tushunmagan jamoa noto'g'ri odam bilan kelishib qo'yadi.
Kompaniya egasi har bir uchrashuvda qatnashishi shartmi?
Yo'q. Lekin maqsad, byudjet va asosiy jarayonlar bo'yicha qarorlar uchun u yoki u vakolat bergan odam qatnashishi kerak.
Ramazon oyida Odoo'ni ishga tushirsa bo'ladimi?
Bo'ladi, lekin jadval ish ritmini hisobga olib tuziladi. Hayit oldidan chakana savdoda yangi kassani ishga tushirish odatda tavsiya etilmaydi.
Xorijiy jamoa madaniyatni o'rgana olmaydimi?
O'rgana oladi, lekin buning uchun vaqt kerak va bu vaqt odatda sizning loyihangiz hisobidan ketadi. Mahalliy jamoa shu muhitda allaqachon yashaydi.
Oilaviy biznesda loyiha qanday tashkil qilinadi?
Rasmiy lavozimlar bilan birga haqiqiy qaror qabul qiluvchilar aniqlanadi va ruxsatlar shunga mos sozlanadi.
Manbalar
- PMI — The High Cost of Low Performance: The Essential Role of Communications
- Nature Human Behaviour — masofaviy ishning hamkorlikka ta'siri
- Prosci — o'zgarishlarni boshqarish va loyiha muvaffaqiyati
- Odoo — Deep Vision hamkor sahifasi
- Odoo — hamkorlik darajalari
Loyihangizni yuzma-yuz muhokama qilaylik: ariza qoldiring yoki qo'ng'iroq qiling: +998 77 093 00 07.